Tuyến nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe khoang miệng và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, khi tuyến nước bọt bị viêm, người bệnh có thể gặp nhiều khó chịu như sưng đau vùng mặt, khô miệng, khó nhai nuốt hoặc thậm chí nhiễm trùng nghiêm trọng.
Viêm tuyến nước bọt là tình trạng tuyến nước bọt bị viêm do vi khuẩn, virus hoặc tắc nghẽn ống dẫn nước bọt. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng và chất lượng cuộc sống.
Bài viết dưới đây Miss Dental sẽ giúp bạn hiểu rõ viêm tuyến nước bọt là gì, nguyên nhân gây bệnh, các dấu hiệu nhận biết cũng như phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả.
Tuyến nước bọt là hệ thống các tuyến trong khoang miệng có chức năng tiết nước bọt giúp làm ẩm miệng, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn và bảo vệ răng miệng khỏi vi khuẩn.
Trong cơ thể con người có ba cặp tuyến nước bọt lớn:
Tuyến mang tai là tuyến nước bọt lớn nhất, nằm ở hai bên má phía trước tai. Tuyến này tiết ra lượng lớn nước bọt khi chúng ta ăn uống.
Tuyến dưới hàm nằm ở vùng dưới xương hàm. Đây là tuyến sản xuất phần lớn lượng nước bọt trong miệng khi cơ thể ở trạng thái nghỉ.
Tuyến dưới lưỡi nằm dưới sàn miệng và tiết ra nước bọt giúp giữ ẩm khoang miệng.
Ngoài ra còn có hàng trăm tuyến nước bọt nhỏ phân bố trong niêm mạc miệng, môi và họng.
Viêm tuyến nước bọt là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại các tuyến nước bọt, khiến tuyến bị sưng, đau và giảm khả năng tiết nước bọt.
Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ tuyến nào, nhưng thường gặp nhất ở:
Khi tuyến nước bọt bị viêm, dòng chảy nước bọt có thể bị tắc nghẽn, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây nhiễm trùng.
Viêm tuyến nước bọt có thể xuất hiện cấp tính hoặc mạn tính tùy theo nguyên nhân và mức độ tổn thương.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm tuyến nước bọt, trong đó phổ biến nhất là nhiễm trùng và tắc nghẽn tuyến.
Vi khuẩn là nguyên nhân phổ biến gây viêm tuyến nước bọt, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch yếu.
Một số vi khuẩn thường gây bệnh gồm:
Vi khuẩn có thể xâm nhập vào tuyến thông qua ống dẫn nước bọt hoặc từ khoang miệng.
Một số loại virus cũng có thể gây viêm tuyến nước bọt, trong đó phổ biến nhất là virus gây bệnh quai bị.
Bệnh quai bị thường gây viêm tuyến mang tai với biểu hiện sưng đau hai bên má.
Sỏi tuyến nước bọt hình thành khi các khoáng chất trong nước bọt kết tinh và tạo thành khối cứng.
Sỏi có thể làm tắc nghẽn ống dẫn nước bọt, khiến nước bọt không thoát ra được và gây viêm.
Khô miệng làm giảm lượng nước bọt, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Tình trạng này thường gặp ở:
Vi khuẩn trong khoang miệng tăng cao khi vệ sinh răng miệng không đúng cách. Điều này làm tăng nguy cơ viêm nhiễm tuyến nước bọt.
Các triệu chứng của viêm tuyến nước bọt có thể khác nhau tùy theo mức độ viêm và nguyên nhân gây bệnh.
Người bệnh thường cảm thấy sưng đau ở vùng:
Cơn đau có thể tăng lên khi ăn hoặc khi tiết nước bọt.
Viêm tuyến nước bọt làm giảm khả năng tiết nước bọt, khiến miệng luôn có cảm giác khô.
Khô miệng kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ sâu răng và bệnh nha chu.
Khi tuyến nước bọt bị viêm, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc nhai và nuốt thức ăn.
Trong trường hợp nhiễm trùng nặng, người bệnh có thể bị sốt, mệt mỏi và sưng hạch vùng cổ.
Ở những trường hợp viêm nhiễm nghiêm trọng, khi ấn vào tuyến nước bọt có thể thấy mủ chảy ra từ ống tuyến trong miệng.
Phần lớn các trường hợp viêm tuyến nước bọt có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm.
Tuy nhiên, nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra một số biến chứng như:
Ngoài ra, tình trạng khô miệng kéo dài còn làm tăng nguy cơ sâu răng và viêm nha chu.
Để chẩn đoán viêm tuyến nước bọt, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và có thể chỉ định một số phương pháp cận lâm sàng.
Bác sĩ sẽ kiểm tra vùng tuyến nước bọt để đánh giá tình trạng sưng đau và sự tiết nước bọt.
Siêu âm giúp phát hiện sỏi tuyến nước bọt hoặc tình trạng viêm nhiễm trong tuyến.
Trong những trường hợp phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT hoặc MRI để đánh giá chính xác cấu trúc tuyến nước bọt.
Việc điều trị viêm tuyến nước bọt phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.
Bác sĩ có thể kê đơn:
Massage nhẹ nhàng vùng tuyến nước bọt giúp kích thích dòng chảy nước bọt và giảm tắc nghẽn.
Uống đủ nước giúp tăng tiết nước bọt và làm sạch vi khuẩn trong ống tuyến.
Nếu nguyên nhân là sỏi tuyến nước bọt, bác sĩ có thể:
Việc duy trì thói quen chăm sóc răng miệng tốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
Một số biện pháp phòng ngừa bao gồm:
Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc phòng khám nha khoa khi có các dấu hiệu sau:
Việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và điều trị hiệu quả, tránh biến chứng nguy hiểm.
Viêm tuyến nước bọt là bệnh lý khá phổ biến trong khoang miệng, có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như sưng đau, khô miệng và khó nhai nuốt. Nguyên nhân gây bệnh có thể do vi khuẩn, virus, sỏi tuyến nước bọt hoặc các vấn đề về vệ sinh răng miệng.
Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh đó, duy trì thói quen chăm sóc răng miệng tốt và khám nha khoa định kỳ là biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe tuyến nước bọt cũng như toàn bộ khoang miệng.
Nếu bạn gặp các dấu hiệu nghi ngờ viêm tuyến nước bọt, hãy chủ động thăm khám tại các cơ sở nha khoa uy tín để được tư vấn và điều trị kịp thời.
